توضيح نور قيرات

لشكر كشى چهار دهم سلطان محمود بر قيرات ونور ولوه كوت ولاهور بود (413 ه) كه العتبى از ان ذكرى دارد وفرشته گويد كه كوريات وناردين. بين تركستان وهندوستان افتاده اند (قرائت هاى مختلف كلمه: كيبيرت، كوريات، قيرات) طبقات اكبرى اين سرزمين را كوهستانى وسردسير داراى ميوها داند وگويد كه مردم آن شير را مى پرستند، واين نوع پرستش بدون ترديد با عبادت ساكياستنها (شير) بودا مى ماند، اما قول فرشته در ضبط كلمه بشكل كوريات مستدل بنظر مىيد واين دو نام در طبقات اكبرى وكنز المحفوظ [1] نيز باملاى نورو كوريات مذكوراند، والبيرونى در شرح درياى كابل گويد «كه اين آب از ناحيه لمغان نزديك قلعه درونه مجتمع مى شود ودر آب نور وقيرات مىفتد، وچون به مقابل پشاور ميرسد، به انهار مختلف تقسيم مى شود.

ازين بيان البيرونى واضح است كه آب نور وقيرات بايد بين شهر جلال آباد وپشاور با درياى كابل بياميزد كه لابد همين درياى كنر كنونى باشد (ايليوت 2 - 470) هوديوالا اضافه ميكند (حواشى بر ايليوت 2/ 743) نورو قيرات درياهاى كافرستان اند، كه بطرف شمال لمغان افتاده وبابر درباره دره نور گويد كه يكى از دو بلوك لمغان است وقلعه ئى بر قله كوه دارد كه از يك راه بدان روند. وتومان ديگر لمغان كنر ونور گل است كه با سرزمين كافر چسپيده ودرياى چغه سراى از شمال شرق دران مييد، نارنج وباد رنگ وگشنيز بكثرت پيدا مى شود وشراب قوى از ان آرند (ترجمه با برنامه ص 211) قرارى كه در بالا تذكر داده شد، البيرونى نور وقيرات ودروته را ذكر كرده كه صحيح آن درونته نزديك جلال آباد است، ونور وقيرات بايد حتما در وادى كنر باشند در اقبالنامه جهانگيرى (ص 268) آمده چون جهانگير در جلال آباد بود، مردم دره نور باج شاهى را فرستادند.