وجمهور مورخان برين اند، كه از هرى بسال 282 ه در هرات تولد يافته ودر سال 370 ه 980 م در همين شهر درگذشته است [1] اگر مولف تاريخ وقصص را همين هيصم بن محمد بن عبد العزيز ناوى بدانيم چون وى نواسه محمد بن هيصم كرامى ناوى (متوفى 409 ه) است پس بايد ايام زندگانى مؤلف تاريخ وقصص را در حدود (470 ه) بدانيم، كه سال تاليف تاريخ وقصص را در اواخر قرن پنجم هجرى گفته مى توانيم.

از همين خاندان ناويان كرامى يك نفر مولف وصوفى ديگرى را هم مى شناسيم كه على بن عبد الله بن محمد بن هيصم هروى نامداشت، وشخصى اديب وصوفى بود، كه ابو الحسن بيهقى ازو روايت كند، وذكر او را در مشارب التجارب مينمايد، وكتب تصفية القلوب وديوان شعر، وعقود الجواهر، وكتاب البسمله وكتاب البلاغه ولطايف النكت ونج الارشاد را تاليف كرده است.

(اسماء المؤلفين اسماعيل پاشا بغدادى طبع استانبول 1955)

(75) ابن قدوه

در شرح حال مولف در عنون اجداد مادرى وى ذكرى از ابن قدوه رفته، وبحوالت ابن اثير نوشتيم، كه اين دانشمند مشهور را با امام فخر الدين رازى مكاوحتى در هرات افتاد، وطورى كه يافعى شرح ميدهد، سلطان شهاب الدين غورى به امام فخر رازى احترامى زياد داشت، كه بر كراميان ناگوار افتاد، وروزى در هرات با قاضى مجد الدين ابن قدوه فراهم آمدند، وبا امام رازى مناظرها كردند، كه در نتيجه كار به فتنه وجدال كشيد، وسلطان عساكر خود را به تسكين آن فتنه گماشت، واين واقعه در سال (595 ه) اتفاق افتاد، وسلطان برازى امر داد كه از هرات بيرون رود وهمواره بين كراميان وامام رازى اختلافى شديد پديدار بود، تا جائى كه گويند هم اين طايفه امام را زهر دادند، وبكشتند در هرات روز دوشنبه صبح عيد فطر سال مذكور.

(مرآة الجنان عبد الله يافعى ج 4 ص 9 طبع دكن وهمچنان ص 478 ج 3 همين كتاب)