(67) دلكى ملكى؟

تهوماس در احوال شاهان افغان در دهلى (ص 65) مى نويسد كه ممكن است اين نام تصحيف تراى لوكيه مالا Trailokyamalla باشد كه نام شاهيست از چند يله وسلطان ايبك كالنجر را ازو ستد.

اين رأى تهوماس بدليلى تقويه مى شود: كه نام وى در كتيبه پسرش ويراورمن Viravarman ذكر شده واو را بنام «نجات دهنده آن سرزمين از حملات توروشكه» خوانده است از يك كتيبه خود اين پادشاه كه در عصر اخلاف التتمش در سرزمين چنديله حكم رانده معلوم است كه دوره حكمرانى وى از 1205 م- (602 ه) تا 1247 م (645 ه) بود.

(رك: كتيبه هاى هند 1/ 327 وكرونولوجى هند از مابل دف 177 كتيبه هائى كه در كالنجر موجوداند اين مقصد را تاييد ميكنند، كه در همين عصر اين سرزمين را هندوان واپس بدست آورده بودند (آثار عتيقه هند 37/ 128) (حواشى هوديوالا بر ايليوت 2/ 727)

(68) مواس، مواسات

در گزيتير هند طبع 1908 (ج 7 ص 402) مواس را بمعنى سرزمين آفت وطغيان زده آورده كه اين نام از طرف مراته برست پوره غربى اطلاق ميشد، ودر ان غارتگران مدهش كاركو LKorkus سكونت داشتند اصل اين كلمه ماهى واسى Mahivasi بود، كه معنى آن ساكن ماهى باشد، كه در عصر مغل نويسندگان سلمان دهلى آنرا بر سران قبايل كوهستانى اطلاق كرده اند.

اما اين رأى نويسنده گزيتير هنگامى متزلزل مى شود، كه ما عين استعمال كلمه را در بين مؤرخان قبل از مراته ومغل مانند منهاج سراج وبرنى وامير خسرو نيز مى بينيم. واخير الذكر در شرح حال علاء الدين حمله او را بر بهيلسه ومناطق مالوا ذكر كرده وگويد:

«هر جا كه در جنگل وبر كنار دريا يك مواس بود، چه در اراضى مزروع وچه در صحارى، تمام آنرا زير اقدام لشكر خود فرو ماليد.» (خزاين الفتوح)