در طبقات سر جاندار وجامدار هر دو آمده، كه اولى بمعنى سر محافظ وسر سلاحدار وقوماندان گارد شاهى است، اما دومى كسى است كه به دربار شاهى امور مشروبات ومأكولات يا البسه شاهى بدو تعلق داشت، كه اكنون «پيش خدمت» گويند، وهر دو از مناصب دربارى در خراسان وهند بودند. مولوى بلخى راست:
ربنا انا ظلمنا گفت وبس ... چونكه جانداران بديد از پيش وپس
ديد جانداران پنهان همچو جان ... دور باش هر يكى تا آسمان
(مثنوى) عثمان مختارى راست:
جهاندارى كه جاندارش ... سلاطين را دهد فرمان
(ديوان مختارى 372)
(53) شرح حال منهاج سراج
در كابل مجموعه خطى بنام مجمع المضامين ديده شد كه آنرا قمر الدين خان كوكب براى جهانگير در هند نوشته است، تاريخ تحرير آن 1022 ه است، وغالبا بخط خود كوكب بايد باشد. در قسمت اول اين كتاب كه مبنى بر شرح احوال شعراى قديم هند مخصوصا دربار التتمش وقباچه است، راجع باحوال وآثار اسماعيل زرريس چنين نويسد:
«اين يكه تاز ميدان بلاغت را در شرح حال منهاج سراج جوزجانى رساله مستوفائى است [1] ... » راجع باين رساله كه زرريس نوشته باشد، اكنون معلومات ديگرى ندارم ونه سراغى از ان در دست است، ولى محمد عوفى اين شاعر را بنام جمال الشعراء اسماعيل بن ابراهيم الغزنوى المعروف به زرريس، داراى عذوبت وجزالت كلام داند ودو غزل پارسى از وى نقل كند كه اينك يكى از ان:
جان هر شراب وصل كزو نوش ميكند ... دل حلقه يى ز زلفش در گوش ميكند
[1] از نسخه خطى مجمع المضامين كه جناب گويا اعتمادى در كابل بمن وانمود واين نكته را اشارت فرمود. يك نسخه خطى ناقص مجمع المضامين در مجموعه مرحوم شيرانى در كتب خانه دانشگاه لاهور موجود است ومرحوم پروفيسور محمد شفيع بدون ذكر نام مولف در مقدمه تذكره ميخانه طبع لاهور 1926 م از ان ذكرى دارد، وگويد كه در مسنه 1035 ه تاليف شده، حال آنكه نسخه آقاى گويا دز 1022 ه نوشته شده است