كه كرمان وسوران باشد غارت كردند [1] از بيان منهاج سراج وابن اثير باين نتيجه ميرسيم، كه كرمان در ماوراى سمت جنوبى موجوده كابل بطرف شرق آن ولايت بعد از سرزمينى كه اكنون اقوام جاجى ومنگل در ان ساكنند، واقع بود. وتمام وادى كرم ودامنه هاى جنوبى سپين غر را تا مجراى درياى سند در بر مى گرفت.

مأسوف عليه مستر راورتى كه غالبا اين حدود را ديده بود، شرح مستوفائى درين باره نوشته وكرمان را كه اكنون به فتحه اول و (ر) مثقله پشتو گفته مى شود، تعيين موقع مى كند، چون شرح مذكور مفيد بنظر آمد، در پايان اين مبحث آورده شده:

«سرزمينى كه اقطاع تاج الدين ايلدز بشمار ميرفت عبارت است، از دره ها وواديهائى كه بدو طرف آن كوهها ودرياهاست، كه از جنوب سپين غر (كوه سپيد) آغاز گرديده، وبسوى جنوب غرب تا ناحيت هاى جنوبى دره گومل به درازا مى كشد، وبطرف غرب تا سلسله كوهسار گرديز ميرسد، وشرقا به مجراى درياى سند (سند ساگر) متصل مى گردد. حصه بزرگ اين ناحيت از درياى كرمه آبيارى مى شود، كه ناحيت بالاى آنرا دره كرمه وپايان آنرا در محاذات آب سند بنون ومروت گويند.

دره كرمه چهل كروه طول دارد، ودره شلوزان (قرار ضبط وقايع تيمورى شنوزان) بطول هفت كروه از دامنه هاى سپين غر تا وادى پيوار افتاده، واقوام تورى افغان با برخى از اقوام جت دران سكنى پذيرند، كرمان عبارت از درهاى كوچكى است، كه آبهاى آن بشلوزان ودرياى كرمه مىفتد، ومن وجود شهرى را درين دره در نوشته هاى يكى از مؤلفين نديده ونيافته ام.

دره بزرگ ديگر اين ناحيه ايرياب (ايريوب، قرار نوشته حيات افغانى) است، كه در طول دوازده كروه، بسوى جنوب غربى از سپين غر جدا مى شود، وكوهسار آن داراى ميوه هاى خوبى است. ونهرى در شرق بغزن كه قصبه مركزى جاجى است، بيرون ازين دره جارى است، كه بآب كرم ميفتد.

دره ديگر كه پيوار نام دارد، نيز داراى دريائى است، كه در اقاصى