(33) فتوحات سلطان غياث الدين

راجع به تصحيح اسماء ومعلومات جغرافى برخى از شهرها وبلاد، كه در جمله فتوحات سلطان غياث الدين ذكر رفته واختلاف ضبط نسخ آنرا در ذيل صفحه نشان داده ام، شرح ذيل خواندنى است:

هرات، وداور (زمينداور) فارس، تالقان، نيشاپور، لوهور (لاهور) مرو الرود، نيمروز، سجستان، فوشنج (غربى هرات) زابل، غزنين، كابل، عراق، (ماوراى خراسان طرف غرب) بلادى است، كه اكنون هم اكثر آن مشهور است.

اما كاليوان يا كالين يا كاليون شهرى بود، در بادغيس وشمال هرات كه در حواشى كتاب مكررا شرح داده شد، وكاليور نسخه اصل سهو است، واين قلعه بعد از دوره غوريان در عصر آل كرت نيز شهرت زياد داشت وسيفى هروى در تاريخ هرات بارها ذكر آنرا مى نمايد، ومشاهير كاليوين را مىورد، وگاهى آنرا مرادف حصار نرتو نيز شمرده است (ص 81) كه بحصار نريمان شهرت داشت، وروضه الصفا شرحى در ان باره ميدهد.

فيوار كه در يك نسخه بنوار، ودر ديگرى فروار نوشته شده، همان فيوار يا پيوار است، كه در شمال هرات اندر قادس واقع بود، ودر حواشى كتاب آمد، وياقوت آنرا با سنجه (سنگه) بنام بيوار از شهرهاى غرجستان مى شمارد [1] شايد (فروار) يكى از نسخ (قزدار) باشد، كه قرار ضبط جغرافيانگاران (قصدار) از بلاد طوران (بلوچستان حاليه) بود، واكنون خضدار است.

قلعه سيفرود درين كتاب مكررا ذكر رفته، وسيف برد نسخه اصل سهو است، غزستان بلا شبهت غرستان يا غرجستان است كه شرح آن درين تعليقات داده شد.

خرروان يا خزروان همان جرزوان يا گرزوان جوزجانان است، كه در حواشى كتاب شرح دادم، نقطه (ج) تبديل شده است، واين شهر در تاريخ هرات سيفى هروى نيز بصورت جرزوان وحرزوان وغيره بسيار مىيد، وعبارت از گر زيوان موجوده ميمنه است،