حكايات شيرينى بياد داشت، وداستانهاى سلف را بار نگينى ودلچسبى مى گفت، چنين بيان كرد، كه در زمين داور باغ عظيمى وجود داشت، كه آنرا «باغ ارم»، مى گفتند، وراجع باين باغ در زمين داور داستانها واشعار وترانه ها شهرت داشت.
اين پيرمرد وقور كه روزگار جوانى خود را در كوهسار زيباى زمينداور به پايان رسانيده بود، راجع به اطلال وخرابه زارهاى تاريخى آن نقاط داستانها مى گفت.
شبى كه پيرمرد موصوف در بين جوانان دهكده، حسب العاده داستانهاى روزگار پيشين را حكايت ميكرد وبآواز مرتعش اما اثر ناك خويش اشعار وترانه هاى كنار هلمند را مى سرود، وجوانان دهكده با شوق وولع مخصوصى مى شنيدند، راجع به «باغ ارم» شعرى را به زبان پشتو گفت، كه از اشعار تايمنى نام شاعر باستانى اين خطه تاريخى است، من اين شعر را از گفتار آن پيرمرد كهن سال ياد داشت كردم، كه شاعر سلطان فيروزكوه را دران مى ستايد، ودر يك بند آن شعرى كه به عروض مخصوص زبان پشتو سروده شده، «باغ ارم» زمين داور را نيز ياد ميكند كه ترجمه آن چنين است:
«من در سرزمين «داور» ارم را ديدم- كه بمانند جنت بوستان خرمى بود، ودر آبادى به فيروز كوه مانند است وهر گل زيباى آن خندان است، در اينجا آبشارها خنياگرى مى كنند وآبهاى روان سرودها مى خوانند، هر كس را در اين جا بحيرت وبهت- در تماشاى خداوند بستان مى بينى» [1] ده سال ازين داستان گذشت، در سال (1320 ش) چون بكابل رسيدم، در اين جا نخستين بار نسخه مطبوع طبقات ناصرى از نظرم گذشت، وشرح باغ ارم را درين كتاب خواندم- وسماع وياد داشت ده سال پيشتر را بخاطر آوردم. چون بياد داشت هاى سابقه رجوع شد، متن همان شعر پشتو، با شرح طبقات مطابق آمد، وداستان «باغ ارم» از گفته ونوشته، منهاج سراج وثوق كلى يافت. اين است كه درين جا نيز سطرى چند در ان باره نگاشتم.
[1] اصل شعر تماما بزبان پنبتو در پشتانه شعراء، ج 1 ص 58 تاليف نويسنده:
عاجز در كابل طبع شده (1320 ش)