(31) كاروه

اين آله دفاعى قديم جنگى كه در بين مردم افغان مستعمل بود، نام آن هم پشتو است، كه كاروه يا كروه) Karwah)، ناميده ميشد، منهاج سراج نيز ازين آله دفاعى وكلمه پشتو نام برده، ومستر راورتى گويد:

كه اين آله قديم در بين افغانان موجود بود، وبدوره قبل از تفنگ تعلق دارد، كه براى حفظ از اصابت تيرها استعمال ميشد. وآنرا طورى ميساختند، كه پوست گاو ويا گوميش را از كاه يا علف خشك پر مى كردند، ودر اثناى جنگ هر كس آنرا پيش روى خود گرفته وبه جنگ اقدام مى كرد، تا از تيرهاى طرف مقابل محفوظ باشد. در قرن (15) اين آله را يوسفزائى ها در جنگ هاى مردم دلازاك استعمال ميكرده اند [1] افضل خان ختك كه يكى از مورخان افغان است، در تاريخ معروف خويش كه بزبان پشتو نوشته (حدود 1110 ه) در شرح يكى از جنگها شرحى ازين آله مى نويسد، كه ترجمه آن چنين است، قوم اتمان خيل پوستهاى گوميش ها را چنان پر كردند، كه در اوقات جنگ آنرا پيش روى خود گرفته مى بردند، واز آسيب تير دشمنان محفوظ مى ماندند [2] در نسخه لطايف الاخبار مؤلفه رشيد خان معروف به بديع تونى (رك: ج 1 فهرست ريوص 264 وج 3 سبك شناسى بهار ص 298) نيز ذكرى از (كارو) وكاروهاى دكنى مىيد، كه در حين محاصره قندهار (1062 ه) عساكر هندى استعمال مى كردند.

باين ترتيب آله كاروه در زمان قديم بين افغانان مستعمل بود، واين كلمه هم پشتو است. چون آله مذكور بعد از ايجاد تفنگ از بين رفته، بنابران استعمال نام آن هم در پشتو كمتر گرديده است.

(32) باغ ارم زمينداور

منهاج سراج ذكر اين باغ را با وسعت ونزاهت آن شرح داده، كه در دار الملك زمستانى سلطان غياث الدين يعنى زمينداور ساخته شده بود، در سال (1310 ه) كه نويسنده اين سطور به صفحات زمين داور وشواطى هلمند سفر كردم، يكى از معمرين آنجا كه از روزگار باستانى