پشتو وامثال آن ريشه گرفته شكى نيست، زيرا ياقوت تصريح مى كند:
كه غرشستان منسوب است به غرش كه معنى آن موضع غرش يعنى كوهسار باشد، كه بسمت غرب آن هرات، وبشرق آن غور، ومرو الرود بشمال آن افتاده، وغزنه بسمت جنوبى آن واقع است، وبقول البشارى نام آنجا غرج الشار باشد، كه غرج بمعنى كوه وشار حكمدار آن است، پس همه اين نام «جبال الملك» معنى مى دهد وغرش را غرج هم گويند، كه غرجستان بين غزنه وكابل وهراة وبلخ واقع است. واهل خراسان اكنون آنرا غور گويند. بحترى گويد:
بالغرش او بالغور من رهطه ... اروم مجد ساندتها الفروع [1]
بدانكه كلمه (غر) پشتو كه بمعنى كوه است، از كلمات باستانى السنه آريائى است، كه در كتاب اوستا حصه هوم يشت (گيرى) آمده [2] وهم در خورده اوستا ديده مى شود [3] از فرهنگهاى سنسكريت هم ظاهر مىيد، كه دران زبان گير، گيرى ( Giri) بمعنى كوه بود [4] خاور شناس معروف بار تولد عقيده دارد، كه كلمات غور، غرچه، غرج، غلج، همه از يك ريشه بر آمده، ودر آسياى وسطى در مورد اماكن وقبايل استعمال شده است [5] توماسچك گويد: كه كلمه گر) Ger ( يعنى كوه در پارسى قديم باكترى بوده، وغرچه، نام سكنه آريائى ولايت كوهستانى سمت علياى آمو است [6] باين طور حروف اساسى كلمات غرش، وغرج، (غ گ) و (ر) است، كه غرو گرازان ساخته شده، و (ش ج چ) آخرين از حروف ملحقه ما بعدى آنست، كه شايد در حين آمدن عربها بآخر آن چسپيده باشد.
به عقيده نگارنده كلمه غرخه (كوهى) پشتو، وغلجه (قبيله معروف افغانى) وخلج وغرچه مردمان معروفى كه بقول گايگر المانى از رود زرافشان تا پامير سكنى داشتند [7] همه به ماده (غر گر) يعنى كوه نسبتى دارند، چه اغلب آنها مردمى كوهستانى وكوهسارنشين بوده اند.
[1] معجم البلدان ج 6 ص 277
[2] اوستا، جلد اول، يسناى دهم، وفرهنگ اوستا، ص 272
[3] خورده اوستا، ص 497
[4] قاموس هندى وانگليسى ص 611
[5] جغرافياى تاريخى ايران، ص 88،
[6] زبان هاى پامير-
[7] تمدن ايرانيان خاورى، ص 72،