تخطَّ إلى المحتوى
الفهرس

طرسوس بود، مؤلفاتش به بيست واند ميرسد، از مؤلفاتش غريب الحديث، وغريب المصنف وكتاب الامثال، وكتاب فضايل القرآن وادبه وكتاب المواعظ وغيره مشهور است، وبسال (223 ه) از جهان رفته [1] كه ابن نديم در الفهرست بيست واند كتاب او را در غريب الحديث ومعانى قرآن وادب وشعر ولغت ونحو وغيره مى شمارد [2]

(15) جروم

بدانكه اصطلاح گرمسير وسردسير از مدتهاى بسيار قديم در افغانستان معمول بود، گرم سير تاكنون هم بر اراضى جنوبى اين مملكت كه از جنوب غرب قندهار وريگستان آنجا آغاز وتا سيستان وچخانسور ميرسد، اطلاق ميگردد عربها كلمه گرم را باصول تعريف (جرم) وسرد را (صرد) كردند، طورى كه اصطخرى گويد: از روى نباتاتيكه درين مناطق ميرويد، به سرد وگرم تقسيم نمودند، وجروم را تا اراضى كرمان اطلاق وفقط حصه شمالى آنرا صرود گفتند، [3] كه باصطلاح زبان عرب جمع جرم جروم واز صرد صرود مىيد، واين كلمات در اوايل ورود عربها بسر زمين كرمان وسيستان وگرم سير در بين آنها مستعمل گرديد، بلاذرى در ذيل فتوحات سند مى نويسد: كه عباد بن زياد از سجستان به هندمند (هلمند) وكش وقندهار گذشت وابن مفرغ گويد:

كم بالجروم وارض الهند من قدم ومن سراينك قتلى لاهم قبروا [4] در اين جا مقصد از جروم همين گرم سير موجوده جنوبى غربى قندهار است، كه اكنون هم از جنوب بست وگرشك ومجراى هلمند گرفته تا حدود جنوبى افغانستان وچخانسور سيستان در حكومتى گرم سير شامل است.

از تاريخ بيهقى چنين پيدا مىيد، كه كلمه گرم سير مثليكه اكنون متداول است در عصر غزنويان هم مصطلح بود، واصطلاح جروم مخصوص جغرافيا نويسان عرب وكسانيكه از انها اقتفا مى كردند، بوده است. مثلا در جائى از زبان امير مسعود مى نگارد، كه بو بكر دبير بسلامت رفت سوى گرمسير، تا از راه كرمان سوى عراق ومكه رود [5]

[1] آداب اللغة العربيه ص 104 ج 2

[2] الفهرست ص 71

[3] جغرافياى تاريخى ايران ص 114 وپارسى پيش از مغل در هند، ص 19

[4] فتوح البلدان ص 440

[5] بيهقى ص 72 -

ناصرى تاريخ ايران واسلام · الصفحة ٨٣٧

النص من نسخ المكتبة الشاملة. ترقيم الصفحات كما في الأصل الرقمي، وقد لا يوافق المطبوع في بعض الكتب.

ناصرى تاريخ ايران واسلامص ٨٣٧