(12) زال زر

در تاريخ سيستان كه مؤلف آن مجهول است گويد: «اما زرنگ بدان گفتند كه بيشتر آبادانى رودها وكشت زارها زال زر ساخت، چنانكه زالق العتيق گويند اندر پيش زره وزالق الحديث كه معرب كرده اند، آن زال كهن است، وزال نو، واو را مردمان سيستان زرورنگ خواندندى، زيرا كه موى او راست بزر كشيده مانستى .... » [1] محشى فاضل تاريخ سيستان مرحوم بهار مينويسد: كه وجه تسميه زال بواسطه اين نباشد، كه موى او بزر كشيده شبيه بوده است، در كتب لغت فارسى ودر تتبع كتب پهلوى معلوم شده است، كه زال وزار وزروان وزرفان وزرهان وزرهون وزربان وزرمان همه از يك ريشه وبمعنى پير وصاحب موى سپيد است، ودرين معنى فرهنگهاى فارسى هم اگر چه معانى مجازى را غالبا اصل گرفته اند، ليكن معلوم ميدارد، كه ريشه لغت در استعمالات بعد از اسلام تا اندازه يى محفوظ بوده است، وزال را چون موى سپيد بوده است زال گفته اند، يعنى پير وسپيد موى.

اين بود راى مرحوم بهار، نسبت بوجه تسميه وريشه اين نام، كه عين اين كلمات در زبان پشتو كه با السنه اوستا وپهلوى خيلى نزديكى دارد، بصورت خوب تطبيق مى گردد، زيرا در پشتو كلمه (زور) كه حرف آخر آن راى مثقله است، تاكنون بمعنى پير وكهن سال وسالخورده است، واز روى فقه اللغه نيز ثابت است، كه (ر) به (ر) مثقله پشتو وهم به لام كه حرف قريب المخرج آن است، تبديل مى گردد، وزيادت وحذف حروف علت از نظر فيلالوژى قيمتى ندارد.

(13) شيئت

مؤلف اين كلمه را در موارد ذيل استعمال كرده:

«ناگاه اسپى از دشت درآمد، وبر در سراى پرده او بايستاد، بر صفتى