درين باره بايد بر تصريح بلا علت وقيد مؤلف كه نام وى (الهيصم) بود، اعتماد كرد، چه خبر صريح وآشكارا را نمى توان از نظر انداخت، بويژه اگر در مقابل آن خبرى موجود باشد كه بتاويل مؤول معنى ديگرى ورنگى على حده اختيار كند.
درين مورد هم نزد ما خبر صريح وواضح الدلاله مؤلف موجود است، كه نام وى الهيصم بود، پس اندر آنجائى كه تاريخ ابن هيصم نابى نوشته نيازمند بتاويل مؤول است، ونگارنده عاجز در ان باره بر سبيل حدس وتخمين لا بعين اليقين مى گويم، كه شايد تاريخ وقصص مذكوره را بعد از مؤلف آن كه الهيصم باشد پسرش فراهم آورده، وترتيب وتهذيب كرده باشد، ودرين صورت بنام پسر مؤلف (تاريخ ابن هيصم نابى) شهرت يافته باشد، والله اعلم بالصواب.
وظاهرا هم براى تطبيق قولين مؤلف طبقات راه ديگرى موجود نيست. چون هر دو قول را مكررا نوشته وبه تحير متواتر ومسلسل محكم گردانيده، بنابران رد يكى از جهتين خالى از سهوى وزلتى نخواهد بود، وهم ازينرو نگارنده عاجز بدامن تأويل چنگ زد. وازين راه به مطابقت قولين پرداخت، واگر خطائى رفته باشد، پوزش ميكند وبخشايش مى طلبد.
على اى صورة: تواريخ وقصص ابو الحسن الهيصم بن محمد النابى بصورت مختصر معروف بود، به (تاريخ ابن هيصم نابى) يا (قصص نابى) يا (قصص ابن هيصم) كه بايد پدر نوشته، وپسرش تكميل وتبويب وترتيب وتهذيب كرده باشد.
اين كتاب در حين تحرير طبقات در دست مؤلف بود، واز قرار يك اشارت مختصر وى، در چهار مجلد بودن آن سخنى نيست، وشايد مجلدات ديگرى هم داشت، از مقتبسات مولانا كه در كتاب طبقات كرده است چنين پيدا مىيد، كه اين قصص وتواريخ كتابى بود مفصل ومحتوى دوره تاريخ عمومى از بدو خلقت تا عصر مؤلف، مشتمل بر تواريخ انبياء وسلاطين روم، وحيات حضرت محمد (ص) واحوال خلفاى راشده وبنو اميه وبنو عباس وسلاسل سلاطين عجم مانند آل طاهر، وديالمه وصفاريان وسامانيان وسوريان غورى وغيره ...