را نگهداشت، ودر ضبط حوادث از صراحت لهجه اعراض نمود واز صداقت محض كار نگرفت واز لف نوشته هاى او بر مييد، كه در مقابل هر مدحى طمعى كرد وثناى بزرگان را بر اساس منافع شخصى خود بنا نهاد:

كه از سراپاى عبارات كتابش هويداست ومن بطور نمونه برخى ازين گونه مطالب را ياد آورى مى كنم، در مدح الغ خان مى نويسد:

«اگر هزار جزو كاغذ مقرمط در اوصاف پسنديده واخلاق گزيده او در تحرير آرد هنوز از درياى بيكران او قطره واز روايح گلستان فردوس شمه بمشام مستمعان وخوانندگان نرسيده باشد اگر صد هزار چندين به تقرير آيد حقوق تربيت ... كه در باب اين داعى از تفويض مناصب وتقليد اشغال ووفور انعامات وشمول كرامات فرموده است وميفرمايد، هنوز حقوق آن ايادى در ذمه اين ضعيف وفرزندان واتباع او باقى باشد ... [1] مولانا در بسى از موارد كتاب در مقابل ثنا وستايش متمنى انعام ونوازش است واين رويه از داب تاريخ نگارى سلف دور است. چنانچه گويد:

«از خوانندگان وناظران اميد دعاست واز ارباب دولت رجاى اعزاز وعطا ... » [2] علاوه برينكه مولانا همواره متمنى نوازش ارباب دولت واعيان حضرت بود، وطمعى باين درگاه داشت در ضبط برخى از وقايع نيز از جنبه دارى وتحزب وطرفدارى طايفه، وزجر وتوبيخ ديگرى كار گرفته، وبنابران تاريخ وى از نقطه نظر تدقيق وانتقاد تاريخى از بها وارزش خويش كاسته است، مثلا در طبقه (21) در ذكر سلطان التتمش وقتى كه تاج الدين يلدوز را از لشكر خوارزم شاه منهزما به لوهور مى نشاند وآن شخص را با سلطان بجهت سر حدها مضايقتى مى رود، وبعد از مصاف تر اين در شهور (612 ه) تاج الدين اسير ميگردد، واو را بدهلى ميآورند، وبطرف بداون مى فرستند، ودر آنجا از طرف سلطان التتمش گشته ميشود، مولانا حديث كشتن آن شخص را تصريح نمى كند واغماض مى نمايد، وگويد همان جا مدفون گشت [3] علاوه برينگونه اغماض هاى عامدانه وتجاهل هاى عارفانه كه مولانا در ضبط حوادث تاريخى دارد، اكثر حصص كتاب وى مملو است بادعيه غير مستجابى كه به ارباب اقتدار كرده است وبنابران بيهقى را