تخطَّ إلى المحتوى
الفهرس

چنين مى بريد؟ وخواست كه شورى بزرگ بپاى شود، سواران سوى عامه تاختند، وآن شور بنشاندند وحسنك را سوى دار بردند، وبه جايگاه رسانيدند: بر مركبى كه هرگز ننشسته بود، نشانيدند، وجلادش استوار ببست، ورسنها فرود آورد، وآواز داد كه سنگ زنند، هيچ كس دست بسنگ نميكرد، كه همه زار ميگريستند، خاصه نشاپوريان، پس مشتى رند را زر دادند: كه سنگ زنند، ومرد خود مرده بود، كه جلادش رسن بگلو افگنده بود، وخپه كرده ... [1]» بدين طور بو الفضل تصريح ميكند، كه «او رفت وآن قوم كه اين مكر ساخته بودند» وبعد از آن بو سهل را كه پديد آوردنده اين پرده تاريخى است، تلويم ميكند وگويد كه استادم بو نصر در آن روز كه حسنك را بردار كردند، روزه بنكشاد وسخت انديشمند بود، وهم بعد از ختم داستان اين قضيه را با حادثه عبد الله بن زبير (رض) تشبيه كند، وداستان پسر يحيى برمك را هم در اين جا ميورد وگويد:

«اين حديث بردار كردن حسنك بپايان آوردم، وچند قصه ونكته بدان پيوستم سخت مطول ومبرم ... ورفتم بر سر كار تاريخ كه بسيار عجايب است در پرده واگر زندگانى باشد آورده آيد ... [2].

بو الفضل در آغاز اين داستان روش تاريخ نگارى خويش را در چند جمله مختصر كرده ومى نويسد:

«در تاريخى كه من كنم سخن نرانم كه آن به تعصبى وتربدى كشد، وخوانندگان اين تصنيف گويند كه شرم باد اين پير را (مقصد خود بيهقى است، كه در اين وقت 65 سال عمر داشت) بلكه آن گويم، كه تا خوانندگان با من اندرين موافقت كنند وطعنى نزنند .... [3]» ازين تصريح بو الفضل پيدا مىيد، كه اين مرد خردمند به مسئوليت خامه خويش ملتفت بود، وهمواره حقايق را بقلم ميورد، واز راه حق گوئى عدولى نمى كرد. در جاى ديگر خودش گويد:

«اگر چه اين اقاصيص از تاريخ دور است، چه در تواريخ چنان

[1] بيهقى ص 214

[2] بيهقى ص 226 -

[3] بيهقى ض 204

ناصرى تاريخ ايران واسلام · الصفحة ٨١٣

النص من نسخ المكتبة الشاملة. ترقيم الصفحات كما في الأصل الرقمي، وقد لا يوافق المطبوع في بعض الكتب.

ناصرى تاريخ ايران واسلامص ٨١٣