ركن الدين از خيسار مكتوبى ارسال داشت، ومولانا قصيده گفت وعذر خواست، تا از ان حبس رهائى يافت [1]
سفر هند وقضاى لشكر اچه، واهتمام مدرسه فيروزى:
در حدود (623 ه) مولانا سكونت تولك را پدرود گفته ودر خيسار با ملك ركن الدين مرغنى (كرت) اقامت داشت بعد از آنكه از سفر فراه ودوره حبس (43) روزه قلعت صفهبد به خيسار برگشت، بسفر هند اقدام نمود. [2] چنين بنظر مىيد، كه مولانا از خيسار خراسان به غزنه آمد واز آنجا در اوايل سنه (624 ه) براه معروفى كه از غزنه به سوى دره گومل وواديهاى درياى سند مى گذرد، به بنيان (بنون موجوده) گذشت ودر كشتى نشست، واز راه درياى سند روز سه شنبه (26) ماه جمادى الاولى به (اچه) رسيد، [3] وتا ماه رجب در بحبوحه جنگهائى كه بين ناصر الدين قباچه، وشمس الدين التتمش در گرفته بود، در ملتان واچه ماند [4] ودر ماه ذى حجه همين سال (624 ه) در عهد سلطان ناصر الدين قباچه مدرسه فيروزى اچه، حوالت وى شد، وقضاى لشكر علاء الدين بهرام شاه بن ناصر الدين قباچه نيز باو مفوض گشت، [5] ولى اين ماموريت مؤلف دوامى نكرد، ودر سال ديگر (625 ه) روز سه شنبه (27) جمادى الاخرى بود، كه سلطان شمس الدين التتمش اچه را فتح نمود، وقباچه از بين رفت، مولانا دوره ماموريت وخدمت گذارى هاى خود را هم ازين وقت ميشمرد [6] چنين پديد مىيد، كه مولانا در ابتداى محاصره اچه، روز چهارشنبه غره ماه ربيع الاول (625 ه) در پاى محروسه اچه بدرگاه سلطان التتمش پيوست، وپيش از ان به پانزده روز ملك تاج الدين كزلك خان سنجر را ملاقات كرده بود، مولانا گويد، كه روز چهارشنبه شانزدهم صفر (625 ه) به لشكرگاه منصور رسيدم، وآن ملك ملك سيرت مرا تعظيم فرمود، واز مسند خود برخاست، وشرط استقبال بجاى آورد وپيش باز آمد، ومرا بجاى خود بنشانيد، وسيب لعل بدست داعى داد، وبر لفظ او رفت، كه مولانا اين را بستان، كه شگون باشد [7]
[1] طبقه 23 - حديث بر افتادن ملاحده
[2] طبقه 14 - ذكر تاج الدين ينالتگين
[3] طبقه 20 - ذكر ناصر الدين
[4] طبقه 21 ذكر التتمش
[5] طبقه 20 - ذكر ناصر الدين
[6] آغاز طبقه 22
[7] طبقه 22 - ذكر تاج الدين سنجر