مادر مولف واجداد مادرى وى

در نوشته هاى سابق حالت خاندان واجداد وپدر مؤلف را خوانديد كه يكى از دودمانهاى معروف علمى جوزجان است، وسالها در دربار سلاطين آل محمود وآل شنسب در غزنه وغور ولاهور مراتب بلند علمى وسياسى را داشتند وهمواره در حضور شاهنشاهان بزرگ محشور بوده اند.

همين طور خاندان مادر مؤلف نيز از دودمانهاى بزرگ علمى وسياسى بود ومشاهير زيادى درين خاندان گذشته وهمواره رجال آن دودمان به دربار غور معزز ومحترم بودند، وبنظر احترام نگريسته مى شدند، مادر مؤلف نيز از خانم هاى محترمى بود، كه دربار غور در حرم سلاطين ميزيست.

اجداد مادرى مؤلف نسلا نساوى خراسانى ومسكنا تولكى از غور وهرات بودند، واز عهد خلافت القا در باللّه عباسى (متوفى 422 ه) در تولك ولايت هرات منصب قضا داشتند، واين خاندان در سلطنت سلطان محمود داراى مقام محترمى بود، والقادر بالله بنام آنها مثالى از حضرت بغداد فرستاده بود، وبعد از ان در عهد المستضي ء باللّه (536/ 575) نيز مثالى براى تفويض مناصب فوق بانها داده شده بود، كه اين مثالين تا حين تحرير كتاب طبقات پيش مؤلف موجود بود وخودش دران باره چنين مى نويسد: ومثال او (المستضي ء) در ميان امثله اجداد مادرى منهاج سراج موجود است بقضاى قلعه تولك ولايت قهستان وجبال هراة وآن امثال بنابر مثال جد اعلى مستضي ء بود القادر، وآن امثال هم موجود است ... [1] يكى از اشخاص معروف اين دودمان ملك ضياء الدين محمد عبد السلام قاضى تولك است كه اين شخص در دوران فتوحات سلطان معز الدين غورى در هند همركاب سلطان بود، ووقتى كه قلعه تبرهنده فتح گرديد به وى سپرده شد، واين قاضى ضياء الدين مؤلف كتاب را پسر عم جد مادرى بود، وديگرى هم قاضى مجد الدين تولكى است، كه مؤلف نام وى را قاضى مجد الدين قدوه مى نويسد، وچنانچه گذشت اين شخص از طرف سلطان غياث الدين با پدر مؤلف بحضرت بغداد بحيث عضو