مرحوم ملك الشعراء بهار در كتاب سبك شناسى گويد: كه در طبقات ناصرى تات بمعنى تازيك وتاجيك آمده (ج 3 ص 50) ولى نويسنده سطور با وجودى كه مكررا چندين نسخه طبقات را سراپا خوانده ام كلمه تات بمعنى تازيك را در ان نيافته ام، ومرحوم بهار حوالتى نيز نداده كه در كجاى طبقات تات بمعنى تازيك آمده است! كذلك آن مرحوم شرح عجيبى بر تاجيك در ذيل صفحه نوشته كه از روى موازين علمى قابل تأمل است، مينويسد: «كه ايرانيان از قديم بمردم اجنبى تاچيك يا تازيك ميگفته اند، اين لفظ در زبان درى (تازى) تلفظ شد ورفته رفته خاص اعراب گرديد، ولى در توران وما وراء النهر لهجه قديم باقى وبه اجانب تاچيك ميگفتند، بعد از اختلاط تركان التائى با فارسى زبانان آن سامان لفظ تاچيك به همان معنى داخل زبان تركى شد، وفارسى زبانان را تاجيك خواندند، واين كلمه بر فارسيان اطلاق گرديد وترك وتاجيك گفته شد»!!! (ج 3 سبك شناسى ص 50) مستشرق معروف آلمانى ماركوارت در كتاب ايرانشهر گويد: اين كلمه از تاتچيك گرفته شده، ومعنى آن در تركى زير دستان كوچك است، تات بمعنى مقهور ومغلوب وزيردست وچيك از ادات تصغير است، واسمى است كه تركان بايرانيان داده اند (كاوه برلن ص 7 شماره 4، 5) هر دو قول فوق باين سبب مورد تأمل است: كه اولا مردم تاجيك در بين ايرانيان قديم اجنبى وزير دست ومقهور نبودند، بلكه بقول اكثر مورخين مدقق مانند گيگر المانى واشپيگل جزء مردم فلات ايران بودند، وزبانهاى تاجيكى از قبيل فارسى وواخى واشكاشمى وغيره هم السنه خالص آريائى اند (رك: ايرانيان خاورى از گيگر المانى واطلاعات درباره ايرانيان قديم از اشپيگل المانى) ثانيا: اگر اسم تاجيك از طرف تركان بفارسى زبانان مطلق بحيث اجانب داده ميشد، چرا همين نام بر تمام فارسى زبانان اطلاق نشد كه همه بيگانه تركان بودند؟ در حاليكه تاجيك شعبه خاصى است از فارسى زبانان كه در شرق ما وراء النهر وتخارستان وبدخشان

تا پامير زندگانى دارند، واين نام بر هر فارسى گو در هر جا نه اطلاق شده بود ونه اكنون تاجيك هر پارسى زبانى را گويند، بلكه نام قوم خاصيست