البخارى متوفى (448 ه) علم آموخت، واز شاگردان آن استاد بزرگ است [1] اما برخى از مورخان نام پدر حاكم الشهيد را احمد مروزى نيز نوشته وخواند مير گويد: «ابو الفضل محمد بن احمد الحاكم: چون امير نوح بن نصر سامانى قدم بر مسند جهانبانى نهاد، منصب وزارت را من حيث الاستقلال بابو الفضل داد، وابو الفضل در باب كفايت اموال سلطانى سعى موفور بجاى آورده، ابواب منافع امراء ولشكريان را مسدود گردانيد، وآن جماعت كينه وزير در دل گرفته، چون حاكم خراسان ابو على محمد بن محتاج به مخالفت امير نوح مبادرت نموده، وامير نوح بعزيمت محاربت با سپاه ماور النهر از آب آمويه عبور فرمود، سر داران لشكر بعرض رسانيدند، كه بسبب حركات نالايق وزير، ابو على عصابه عصيان بر ناصيه بسته است، ووزير مبلغى كثير از علوفات ما نيز منكسر گردانيده، اگر پادشاه او را بما سپارد كوچ ميدهيم والا بخدمت ابو على ميرويم، امير نوح به حسب ضرورت ابو الفضل را با امراء سپرد، وايشان در جميدى الاول سنه خمس وثلثين وثلثمائه بر قتل او مبادرت نمودند [2]
(18) غژگاو
اين اسم درد ومورد درين كتاب آمده، يكى در آغاز طبقه (11) كه گويد:
«پدر سبكتگين را قرابجكم گفتندى ونامش جوق بود وغژگاو را بتركى بحكم خوانند، ومعنى قرابجكم سياه غژگاو باشد» [3] در طبقه 22 در شرح حال الغ خان گويد: «خصوصا جماعت افغانان كه هر يك ازيشان گوئى زنده فيلى است با دو غژغا وبر كتف نهاده ... » كلمه غژگاو در نسخ خطى بصور مختلف آمده، مثلا در نسخه خطى من غژغا، غژغاو نوشته، ودر مطبوع كلكته غوغا چاپ شده، در نسخ خطى راورتى هم جمله اول (قرابحكم وقرار بحكم) و (جوق، حرق، جون، حوق) و (غرغاد، عشره علو، غژوغاو) ضبط گرديده، واز ملاحظه آن مى توان در يافت، كه ضبط قديم اين كلمه بحروف اساسى
[1] تاريخ التشريع الاسلامى، ص 358
[2] دستور الوزراء، ص 109 طبع تهران 1317.
[3] براى تحقيق كلمه بجكم تعليق 59 خوانده شود.