مدققين ونويسندگانى كه درين عصر احوال مولانا را نگاشته اند، واز اهل زبان بوده اند، هر كس در چند سطرى مطلب را تلخيص كرده، وچون تمام كتاب طبقات در دست شان نبود، مقال مفصلى درين باره نه نگاشتند، كه از آنجمله در سطور ذيل رأى سه نفر از مشاهير نويسندگان فارسى عصر حاضر، نسبت به مقام ادبى وبرجستگى خامه مولانا خلاصه ميشود آقاى بديع الزمان خراسانى كه از اساتيد تهران است مى نويسد:
«قاضى منهاج الدين بن سراج الدين معروف به منهاج سراج از اهل گوزگانان بود، ودر فترت مغل بهند افتاد، وبمناصب ارجمند رسيد، كتاب طبقات ناصرى تأليف او مى باشد، كه بخصوص راجع به سلسله غزنويه وغوريان وحوادث عهد مغل اطلاعات بسيار مفيد بدست مى دهد، ونثرى سخت روان وبى تكلف دارد» ... [1] دانشمند نامى سعيد نفيسى مى نگارد:
«معروفترين نويسنده اين قرن (قرن 7) در هندوستان ابو عمرو منهاج الدين عثمان بن سراج الدين جوزجانى است، معروف به منهاج سراج پسر امام سراج الدين محمد منهاج سراج در دربار پادشاهان غورى بود، مؤلف كتاب معروف طبقات ناصرى است.
در حق اين كتاب ادباى ايران ستم كرده اند، زيرا گذشته از نكات تاريخى بسيار مهم، در اوج فصاحت نثر فارسى است، وهر صحيفه آن گواهى ميدهد، كه منهاج سراج بيهقى دويست سال بعد است مخصوصا چند صفحه كه در شرح فتنه مغل نوشته شده، لايق آنست، كه تمام ايرانيان دلسوخته از فتنه مغل آنرا بخوانند، واگر اختيار با من مى بود، آن كتاب را يكى از كتب درسى زبان فارسى در مدارس ايران قرار ميدادم ... » [2]
[()] وى آمده، (18) مجله اورينتل كالج ميگزين لاهور شرحى راجع بشاعرى منهاج سراج دارد بقلم پروفيسور عبد الستار صديقى، (19) مجله على گره ميگزين مقاله يى در شماره (1) ج 13 مورخه جنورى 1934 ع راجع بسوانح زندگانى منهاج سراج دارد از قلم زكريا فياضى يكى از دانش آموزان دانشگاه عليگره-
[1] منتخبات ادبيات فارسى، 259 ص
[2] مجله ارمغان ص 610 ج 10