بود همه مردان كار، وسران [1] كارزار خونخوار، ايشان را [2] بجهت غنايم باعجميان خوارزمى خصومت شد، از لشكر سلطان [3] جدا شدند وبطرف ديگر رفتند، سلطان ماند با لشكر ترك [4] چون فيقو نوين مغل شكسته شد، نزديك چنگيزخان بازرفت چنگيزخان از پشته نعمان، با فوج وحشم، كه با او [5] يار بودند، رو (ى) بغزنين نهاد، وبا سلطان جلال الدين منكبرنى، وملك خان هرات وديگر ملوك خوارزمى كه با او بودند، بر لب آب سند مصاف كرد سلطان جلال الدين ولشكر اسلام شكسته شد، وبر آب سند زدند، مسلمانان بعضى غرق شدند، وبعضى شهادت يافتند، وبعضى اسير گشتند، واندكى از آب سند بيرون آمدند [و الله اعلم بالصواب]
حديث گشاده شدن (قلع) ولخ وطخارستان وقلعه هاى (بلاد) باميان
چون بفرمان چنگيزخان ارسلان خان قيالق [6] مسلمان با لشكر خود، وطولان چربى [7] مغل بپاى قلعه ولخ [8] رفتند، مدت هشت ماه آنجا بنشستند [9] وچون آن قلعه از هيچ طرف راهى نداشت، لشكر مغل را فرمان داد تا از اطراف وحوالى آن كوهها درخت وشاخ ميزدند [10] ودر پاى قلعه
[1] مط ومب وراورتى: وسواران كارزار
[2] مط ومب: آن طايفه اعراق را بجهت
[3] مط ومب: شد لشكر اعراق از سلطان
[4] مط ومب: سلطان با لشكر ترك بماند
[5] مط ومب: باز بودند
[6] اصل: قبالق، مط ومب: فيالق راورتى قيالق كه پيشتر هم گذشت،
[7] مط ومب: جزيى [؟]، اصل حربى، شرح آن گذشت
[8] اصل: ولح كه شرح آن گذشت
[9] اصل: نبشتند
[10] مط ومب: مى بريدند
[()] (بقيه حاشيه ص 118) پس اغراق بغين معجمه درست است، آقاى عباس اقبال نيز در تاريخ مغول (ص 60 - 62) سيف الدين را ملك اغراق مى نويسد، وهمين شكل اصح بنظر مىيد. هر چند اعراب (قرار ضبط نسخه من ويكى از نسخ مآخذ مط) نيز پيش از هجوم مغل در سواحل آمو وصفحات شمال هندوكش ساكن بودند، ولى وجود يك دسته قشون منظم آنها درين عصر مستبعد بنظر مىيد، ودر جهان گشاى (ج 2) نيز اغراق مكررا به نظر مىيد، ودر ديوان لغات الترك محمود كاشغرى نيز اغراق بكسره اول يكى از قبايل بيست گانه ترك است (1/ 28)